Trong cấu trúc vận hành của máy photocopy hiện đại, cảm biến quang và cảm biến cơ khí đóng vai trò như “hệ thần kinh”, giúp máy nhận biết trạng thái giấy, vị trí linh kiện, tốc độ chuyển động và điều kiện an toàn khi vận hành. Trên thực tế, rất nhiều lỗi nghiêm trọng như kẹt giấy liên hoàn, báo SC, dừng máy đột ngột… lại bắt nguồn từ những sai lệch rất nhỏ ở hệ thống cảm biến – vốn thường bị bỏ qua trong quá trình bảo trì.

Theo kinh nghiệm kỹ thuật từ Starcopier – thương hiệu trực thuộc Công ty Cổ phần Tập đoàn Phú Sơn, hơn 60% lỗi “khó chẩn đoán” trong máy photocopy công suất lớn có liên quan trực tiếp hoặc gián tiếp đến cảm biến hoạt động sai tín hiệu, chứ không phải do linh kiện chính bị hỏng ngay từ đầu.

Bài viết dưới đây sẽ phân tích chi tiết vai trò, nguyên lý, dấu hiệu lỗi và phương pháp xử lý cảm biến quang – cảm biến cơ khí theo hướng chuyên sâu, giúp người vận hành và kỹ thuật viên kiểm soát máy tốt hơn, giảm lỗi phát sinh và kéo dài tuổi thọ thiết bị.

1. Tổng Quan Hệ Thống Cảm Biến Trong Máy Photocopy

Máy photocopy không “nhìn thấy” giấy hay linh kiện bằng mắt người, mà thông qua hệ thống cảm biến phân bố dọc toàn bộ đường giấy và các cụm vận hành chính. Mỗi cảm biến đều có nhiệm vụ xác nhận trạng thái đúng – sai – có – không trong một khoảng thời gian cực ngắn, thường chỉ vài phần nghìn giây.

Hai nhóm cảm biến quan trọng nhất gồm:

• Cảm biến quang (Optical Sensor / Photo Sensor)
• Cảm biến cơ khí (Mechanical Sensor / Flag Sensor / Switch)

Nếu một cảm biến truyền tín hiệu sai, bo mạch sẽ hiểu nhầm trạng thái máy, từ đó kích hoạt chuỗi lỗi liên hoàn.

2. Cảm Biến Quang – “Con Mắt” Của Máy Photocopy

2.1. Nguyên Lý Hoạt Động Cảm Biến Quang

Cảm biến quang hoạt động dựa trên nguyên lý phát – nhận ánh sáng. Cấu trúc cơ bản gồm:

• Bộ phát tia (LED hồng ngoại hoặc laser yếu)
• Bộ thu tín hiệu
• Khe quang hoặc bề mặt phản xạ

Khi giấy hoặc linh kiện đi qua, tia sáng bị chặn hoặc phản xạ, từ đó cảm biến gửi tín hiệu về bo điều khiển.

2.2. Vị Trí Cảm Biến Quang Trong Máy

Cảm biến quang xuất hiện ở nhiều vị trí quan trọng:

• Đường cấp giấy (paper path)
• Trước – sau cụm sấy
• Khu vực ADF
• Cảm biến mật độ mực, cảm biến toner
• Cảm biến nắp mở – đóng an toàn

Chỉ cần một cảm biến quang không nhận đúng tín hiệu, máy sẽ lập tức dừng để “bảo vệ hệ thống”.

2.3. Dấu Hiệu Cảm Biến Quang Gặp Lỗi

Các dấu hiệu thường gặp gồm:

• Máy báo kẹt giấy dù không có giấy
• Kẹt giấy rải rác, không cố định vị trí
• In 1–2 bản đầu bình thường, sau đó báo lỗi
• Báo lỗi SC liên quan đường giấy, cụm sấy, ADF

Nguyên nhân phổ biến không phải cảm biến hỏng ngay, mà do:

• Bụi mực bám mặt thu quang
• Giấy bụi, hơi ẩm tạo màng mờ
• Lệch vị trí cảm biến sau bảo trì
• Lão hóa LED phát tia

Starcopier ghi nhận nhiều trường hợp chỉ cần vệ sinh đúng cách cảm biến quang là máy hoạt động ổn định trở lại, không cần thay linh kiện.

3. Cảm Biến Cơ Khí – Bộ Phản Hồi Chuyển Động Chính Xác

3.1. Cấu Tạo Và Nguyên Lý

Cảm biến cơ khí thường gồm:

• Lẫy nhựa (flag)
• Lò xo hồi
• Công tắc hoặc bộ tiếp điểm

Khi giấy hoặc bộ phận cơ khí đi qua, lẫy bị đẩy, tạo tín hiệu cơ học gửi về bo mạch.

3.2. Vai Trò Của Cảm Biến Cơ Khí

Cảm biến cơ khí giúp máy xác nhận:

• Giấy đã đi qua vị trí chưa
• Cụm sấy, cụm kéo giấy đang ở trạng thái nào
• Nắp máy đã đóng an toàn
• Bộ phận có bị kẹt hay không

Đây là loại cảm biến đơn giản nhưng cực kỳ quan trọng, vì sai lệch nhỏ cũng đủ làm máy dừng toàn bộ.

3.3. Dấu Hiệu Cảm Biến Cơ Khí Hoạt Động Sai

• Máy chạy nhưng không kéo giấy
• Giấy vào được nhưng không ra
• Phải mở – đóng nắp nhiều lần mới chạy
• Lỗi xuất hiện sau khi thay linh kiện khác

Nguyên nhân kỹ thuật thường gặp:

• Lẫy bị mòn, cong, kẹt mực
• Lò xo yếu hoặc gãy
• Lẫy không hồi về vị trí ban đầu
• Lắp sai vị trí sau khi sửa chữa

Đây là lỗi rất “khó chịu”, vì máy có thể chạy lúc được lúc không, khiến người dùng lầm tưởng lỗi bo mạch.

4. Vì Sao Lỗi Cảm Biến Thường Bị Chẩn Đoán Sai?

Trong thực tế, nhiều kỹ thuật viên thiếu kinh nghiệm thường:

• Thay roller khi lỗi do cảm biến
• Thay motor khi lỗi do lẫy không hồi
• Thay bo khi lỗi do bụi quang

Điều này làm chi phí sửa chữa tăng cao nhưng không giải quyết tận gốc vấn đề.

Theo quy trình kỹ thuật của Starcopier – Phú Sơn, cảm biến luôn được kiểm tra trước khi kết luận lỗi linh kiện chính, bởi:

• Cảm biến sai → hệ thống hiểu sai
• Hệ thống hiểu sai → báo lỗi linh kiện
• Linh kiện thực tế vẫn còn tốt

5. Quy Trình Phát Hiện Lỗi Cảm Biến Chính Xác

5.1. Quan Sát Dấu Hiệu Vận Hành

• Lỗi có lặp lại không?
• Xuất hiện ngay hay sau vài bản in?
• Có liên quan mở nắp, đóng khay giấy không?

5.2. Kiểm Tra Trực Quan

• Bụi mực bám cảm biến
• Lẫy có hồi đủ nhanh không
• Vị trí cảm biến có bị lệch

5.3. Kiểm Tra Tín Hiệu

• Dùng chế độ service mode
• Test on/off cảm biến theo trạng thái
• So sánh thời gian phản hồi

Đây là bước mà kỹ thuật viên Starcopier luôn thực hiện trước khi quyết định thay linh kiện.

6. Giải Pháp Tối Ưu Từ Starcopier – Phú Sơn

Starcopier không chỉ sửa lỗi, mà tập trung vào phòng ngừa lỗi cảm biến thông qua:

• Vệ sinh cảm biến định kỳ theo chu kỳ in
• Kiểm tra độ hồi lẫy, lực lò xo
• Cân chỉnh lại vị trí cảm biến sau mỗi lần tháo máy
• Hướng dẫn khách hàng nhận biết dấu hiệu sớm

Nhờ đó, máy vận hành ổn định, ít lỗi vặt, giảm tối đa tình trạng dừng máy đột ngột.

7. Kết Luận

Cảm biến quang và cảm biến cơ khí tuy nhỏ, nhưng lại quyết định sự ổn định toàn hệ thống của máy photocopy.
Một tín hiệu sai lệch nhỏ có thể dẫn đến:

• Kẹt giấy liên hoàn
• Báo lỗi SC
• Dừng máy không rõ nguyên nhân
• Chi phí sửa chữa tăng cao

Hiểu đúng – kiểm tra đúng – xử lý đúng cảm biến chính là nền tảng của vận hành máy photocopy chuyên nghiệp.

Nếu bạn đang gặp lỗi “khó hiểu”, máy báo lỗi không ổn định hoặc kẹt giấy không rõ nguyên nhân, Starcopier – Công ty Cổ phần Tập đoàn Phú Sơn luôn sẵn sàng đồng hành cùng bạn bằng giải pháp kỹ thuật đúng bản chất – bền lâu – tối ưu chi phí.