Trong toàn bộ hệ thống hình ảnh của máy photocopy, trống (Drum) là linh kiện có mức độ nhạy cảm cao nhất. Chỉ một thay đổi nhỏ trên bề mặt drum cũng có thể dẫn đến tình trạng bản in sọc, mờ, lem nền, chấm đen hoặc giảm độ sắc nét đáng kể. Trong thực tế bảo trì của Starcopier – Công Ty CP Tập Đoàn Phú Sơn, có hơn 60% lỗi chất lượng bản in xuất phát từ drum bị ảnh hưởng bởi mực bụi, độ ẩm, nhiệt độ và môi trường vận hành.

Bài viết này phân tích chuyên sâu lý do tại sao drum dễ bị tác động bởi môi trường – mực – bụi mịn và cách duy trì tuổi thọ tối ưu cho trống trong quá trình sử dụng.

1. Trống (Drum) – Bề mặt nhạy sáng và dễ tổn thương nhất trong máy photocopy

Trống (Drum) được phủ một lớp OPC (Organic Photo Conductor) – vật liệu hữu cơ nhạy sáng, giúp hình thành điện tích và tái tạo bản in.
Đặc tính của OPC:

• Rất nhạy với ánh sáng, môi trường, ẩm, nhiệt độ
• Bề mặt dễ bị xước dù chỉ với hạt bụi siêu nhỏ
• Dễ tích tụ điện tích bất thường nếu có tạp chất hoặc độ ẩm cao
• Nhạy với mực kém chất lượng hoặc mực vón cục

Chính vì tính chất “dễ tổn thương”, mọi yếu tố bên ngoài từ mực, bụi, nhiệt, đến độ ẩm đều có thể tác động mạnh lên trống (drum), khiến chất lượng bản in suy giảm nhanh chóng.

2. Mực bụi ảnh hưởng thế nào đến bề mặt trống (drum)?

2.1. Mực quá mịn hoặc chứa nhiều sáp gây bám màng trên bề mặt trống (drum)

Một số loại mực giá rẻ hoặc mực tái chế thường có:

• Hạt không đồng nhất
• Hạt quá mịn dễ bay bụi
• Tạp chất hoặc sáp nóng chảy không đồng đều

Điều này khiến mực tạo thành màng phủ trên bề mặt trống (drum):

• Gây hiện tượng bản in bị mờ dần theo thời gian
• Xuất hiện background – đen nền
• Drum khó phóng điện, dẫn tới bản in thiếu độ tương phản
• Bộ từ (Developer Unit) phải làm việc quá mức, dễ hỏng thêm

2.2. Mực bụi gây xước OPC và làm hỏng lớp phủ nhạy sáng

Trong mực kém chất lượng thường tồn tại các hạt rắn hoặc tạp chất kim loại siêu nhỏ.
Những hạt này khi quay theo vòng xoay của drum sẽ cào xước nhẹ bề mặt OPC, tạo ra:

• Sọc đen dọc trang
• Chấm đen lặp lại theo chu kỳ drum
• Vệt xước dài gây giảm tuổi thọ đáng kể

Starcopier ghi nhận rằng chỉ sau 5.000 – 10.000 trang, trống (drum) đã bị rã hoặc xước nghiêm trọng nếu dùng mực không đạt chuẩn.

2.3. Mực không sạch gây quá tải bộ gạt trống (Cleaning Blade)

Mực bụi bám dày khiến thanh gạt trống:

• Dễ bị xé, rách mép
• Không thể gạt sạch mực còn lại
• Tạo vệt mực kéo dài trên trang in
• Sinh ra tiếng “cọ cọ” khi trống quay

Khi gạt trống rách → trống hư theo → phải thay cả bộ.

3. Ảnh hưởng của thời tiết: nhiệt độ – độ ẩm – bụi mịn

Trong môi trường văn phòng Việt Nam, trống (drum) chịu ảnh hưởng lớn từ điều kiện khí hậu.

3.1. Độ ẩm (Humidity) – “kẻ thù thầm lặng” của bề mặt trống

Độ ẩm cao (>70%) gây:

• Mực vón cục, bám kém lên drum
• Drum tích điện không ổn định
• Xuất hiện tình trạng sọc, mờ vùng, mất chi tiết
• Mực bị hút ẩm → bám “đặc lại” → hư thanh gạt → hư drum

Độ ẩm thấp (<35%) gây:

• Tĩnh điện tăng
• Trống (Drum) sinh tia điện → đốm sáng → chấm đen bất thường
• Bề mặt OPC bị lão hoá nhanh

3.2. Nhiệt độ môi trường ảnh hưởng đến tính dẫn điện của trống

Nhiệt độ quá cao:

• OPC mềm hơn → dễ trầy xước
• Dẫn điện kém → hình ảnh thiếu sắc nét
• Dễ tạo bóng mờ (ghost image)

Nhiệt độ quá thấp:

• Trống khó nhận điện tích
• Mực bám không đều → bản in lem, loang

3.3. Bụi mịn & không khí bẩn – tác động cơ học và tĩnh điện

Bụi mịn (PM 2.5 – PM10) có thể:

• Bám trên bề mặt trống → gây đốm đen, đốm trắng
• Kết hợp với dầu, ẩm → thành mảng bẩn cứng
• Kẹt vào gạt trống → tạo xước dài

Đặc biệt ở khu vực:

• Gần công trình
• Kho hàng
• Xưởng sản xuất
• Văn phòng có điều hoà cũ

Tình trạng trống hỏng do bụi chiếm gần 20–25% các ca sửa chữa của Starcopier.

4. Vì sao trống phản ứng mạnh với mực – bụi – thời tiết?

4.1. Trống hoạt động dựa trên điện tích cực kỳ nhạy cảm

Chỉ cần tạp chất nhỏ hơn 5 micron cũng đủ làm rối loạn:

• Cấp điện
• Phóng điện
• Nhả mực
• Thu mực
• Quá trình gạt mực

Do đó, mọi tác nhân môi trường đều dễ phá vỡ sự “cân bằng điện tích” này.

4.2. Các loại trống hiện đại có lớp OPC mỏng và tinh vi hơn trước

Các dòng máy mới (Ricoh IM, Toshiba e-Studio, Konica e-series…) sử dụng lớp OPC:

• Mỏng hơn 20–30%
• Nhạy sáng hơn
• Nhạy tĩnh điện hơn
• Cho chất lượng in tốt hơn nhưng dễ tổn thương hơn

Điều này khiến drum càng dễ bị ảnh hưởng bởi môi trường và mực.

4.3. Trống quay tốc độ cao – ma sát lớn

Trống sẽ quay:

• Hơn 40–90 vòng/giây tùy model
• Tiếp xúc liên tục với mực – gạt trống – bộ từ
• Chỉ cần bụi hoặc hạt mực không đồng nhất → trầy OPC ngay lập tức

5. Dấu Hiệu Drum Đang Bị Ảnh Hưởng

5.1. Dấu hiệu từ bản in

• Sọc đen/ trắng lặp lại theo chu kỳ
• Xuất hiện chấm đen đều nhau
• In mờ hoặc loang vùng
• Bản in bị bóng ma (ghost)
• Màu không đồng nhất

5.2. Dấu hiệu từ trống

• OPC mờ bóng hoặc nhám
• Có vết xước vòng tròn
• Mực bám từng mảng
• Blade để lại vệt trắng

Nếu thấy 2–3 dấu hiệu trở lên, drum đã bắt đầu xuống cấp nghiêm trọng.

6. Giải pháp bảo vệ trống hiệu quả

Dựa trên kinh nghiệm gần 20 năm cung cấp linh kiện & giải pháp in ấn của Starcopier – Tập Đoàn Phú Sơn, dưới đây là các biện pháp tối ưu:

6.1. Chọn mực in chất lượng cao – yếu tố số 1 bảo vệ trống (drum)

• Ưu tiên:
  • Mực chính hãng hoặc mực chất lượng cao của Starcopier
  • Hạt mực đồng đều
  • Ít bụi mịn
  • Không lẫn tạp chất
  • Chứa sáp ổn định nhiệt
• Tránh tuyệt đối:
  • Mực tái chế
  • Mực giá rẻ, không rõ nguồn gốc
  • Mực trộn

6.2. Vệ sinh bộ từ, gạt trống và gạt từ định kỳ

Chu kỳ khuyến nghị:

• Mỗi 20.000 – 30.000 bản (văn phòng)
• Mỗi 10.000 – 15.000 bản (dịch vụ photocopy)

6.3. Kiểm soát môi trường văn phòng

• Duy trì độ ẩm 40–60%
• Tránh ánh nắng trực tiếp
• Không đặt máy gần cửa sổ, cửa ra vào, nơi có gió bụi
• Sử dụng máy hút ẩm hoặc điều hòa trong môi trường nóng ẩm

6.4. Thay trống đúng chu kỳ – không cố sử dụng quá hạn

Drum thường có tuổi thọ:

• Ricoh: 60.000 – 120.000 bản
• Toshiba: 80.000 – 150.000 bản
• Konica Minolta: 90.000 – 160.000 bản

Kéo dài quá chu kỳ chỉ làm:

• Lem nền
• Sọc
• Hư gạt
• Gây thêm lỗi cho cụm từ & cụm sấy

6.5. Dùng linh kiện chất lượng từ Starcopier – Phú Sơn

Starcopier cung cấp:

• Drum chất lượng cao cho Ricoh – Toshiba – Konica
• Bộ từ (Developer Unit) tiêu chuẩn OEM
• Gạt trống bền, chống bám mực tốt
• Mực ít bụi, hạt mịn đồng đều

Tất cả được kiểm tra nghiêm ngặt theo quy trình tiêu chuẩn, đảm bảo drum được bảo vệ tối ưu trong suốt vòng đời.

6.6. Bảo dưỡng máy theo chu kỳ Starcopier

Starcopier – Phú Sơn có quy trình bảo dưỡng chuẩn:

• Kiểm tra drum bằng đèn UV
• Đo độ mòn bằng test chart
• Cân chỉnh nhiệt – mực – từ
• Vệ sinh toàn bộ hệ thống quang và đường giấy
• Báo cáo tình trạng linh kiện

Điều này giúp thiết bị hoạt động ổn định, giảm chi phí sửa chữa đến 40%.

Kết luận

Bề mặt drum bị ảnh hưởng mạnh bởi mực bụi, môi trường, độ ẩm và nhiệt độ do đặc tính cực kỳ nhạy của lớp OPC. Việc sử dụng mực kém chất lượng, đặt máy trong môi trường không phù hợp hoặc thiếu bảo dưỡng đều dẫn tới việc drum lão hóa nhanh, gây ra hàng loạt lỗi nghiêm trọng.

Để đảm bảo chất lượng bản in ổn định và kéo dài tuổi thọ drum, người dùng nên:

• Chọn mực chất lượng cao
• Bảo dưỡng định kỳ
• Kiểm soát độ ẩm – bụi – nhiệt độ
• Sử dụng drum và linh kiện chuẩn từ Starcopier – Phú Sơn