Trong hệ thống vận hành của máy photocopy, cao áp (High Voltage Power Supply – HVPS) là bộ phận đóng vai trò tạo điện trường cho toàn bộ quá trình hình thành ảnh. Khi xảy ra lỗi chập cao áp, hậu quả không chỉ dừng lại ở bản in lỗi mà còn tiềm ẩn nguy cơ cháy main điều khiển, gây thiệt hại lớn về chi phí sửa chữa.

Rất nhiều doanh nghiệp chỉ phát hiện sự cố khi máy đã ngừng hoạt động hoàn toàn. Tuy nhiên, nếu hiểu rõ cơ chế và dấu hiệu cảnh báo sớm, người dùng có thể ngăn chặn được rủi ro này từ giai đoạn đầu.

1. Cao áp trong máy photocopy là gì?

Trong máy photocopy, hệ thống cao áp có nhiệm vụ:

• Cấp điện tích cho trống (Drum)
• Điều khiển điện tích tại trục sạc (Charge Roller)
• Tạo điện trường hút mực từ developer lên drum
• Tạo điện trường chuyển mực từ drum sang giấy

Điện áp này thường dao động từ vài trăm đến vài nghìn volt DC, tùy theo từng vị trí.

Chỉ cần một điểm rò điện nhỏ cũng có thể gây:

• Phóng tia lửa điện vi mô
• Tăng dòng đột biến
• Ảnh hưởng trực tiếp đến bo mạch điều khiển

2. Chập cao áp là gì?

Chập cao áp xảy ra khi:

• Điện áp cao bị rò sang mass (khung máy)
• Dòng điện vượt ngưỡng thiết kế
• Có hiện tượng phóng điện không kiểm soát

Điều này khiến nguồn cao áp hoạt động quá tải hoặc tạo dòng phản hồi về main.

Nếu không được xử lý kịp thời, hệ quả có thể là:

• Hỏng nguồn cao áp
• Cháy cầu chì bảo vệ
• Nặng hơn: cháy IC điều khiển trên mainboard

3. Nguyên nhân gây chập cao áp

3.1 Ẩm mốc và bụi mực tích tụ

Bụi mực dẫn điện khi kết hợp độ ẩm cao có thể tạo cầu nối điện giữa các điểm cao áp.

Đây là nguyên nhân phổ biến nhất trong môi trường:

• Văn phòng không điều hòa
• Nhà xưởng nhiều bụi
• Máy đặt sát tường ẩm

3.2 Trục sạc hoặc drum rò điện

Khi lớp phủ cách điện của trục sạc bị mòn:

• Điện áp không phân bố đều
• Tạo tia phóng điện sang khung
• Dòng điện tăng bất thường

Drum nứt bề mặt cũng có thể gây rò điện tương tự.

3.3 Dây cao áp hở hoặc oxy hóa

Dây cao áp thường chịu điện áp rất lớn. Sau thời gian dài:

• Lớp cách điện lão hóa
• Oxy hóa đầu tiếp xúc
• Tiếp điểm lỏng

Điều này làm tăng điện trở và sinh nhiệt, dễ dẫn đến chập.

3.4 Lắp linh kiện không tương thích

Sử dụng:

• Drum không đúng model
• Trục sạc chất lượng thấp
• Developer kém ổn định

Có thể làm hệ thống cao áp hoạt động sai thông số thiết kế, gây quá tải.

4. Vì sao chập cao áp có thể làm cháy main?

Mainboard điều khiển giao tiếp trực tiếp với:

• Nguồn cao áp
• Cảm biến điện tích
• Hệ thống điều chỉnh mật độ mực

Khi xảy ra chập:

1. Dòng điện tăng đột ngột
2. Nguồn cao áp phản hồi dòng ngược
3. IC điều khiển trên main nhận xung điện quá mức
4. Linh kiện bán dẫn bị phá hủy

Các bo mạch hiện đại sử dụng IC tích hợp mật độ cao, rất nhạy với biến động điện áp. Chỉ một lần phóng điện mạnh cũng có thể gây cháy mạch.

5. Dấu hiệu cảnh báo sớm lỗi chập cao áp

Trước khi cháy main, máy thường có các biểu hiện sau:

• Bản in xuất hiện tia sọc đen bất thường
• Tiếng nổ lách tách nhỏ trong máy
• Có mùi khét nhẹ khi in số lượng lớn
• Máy báo lỗi cao áp ngắt quãng
• Bản in lúc đậm lúc nhạt thất thường

Nếu tiếp tục vận hành khi đã có dấu hiệu trên, nguy cơ cháy main tăng rất cao.

6. Phân biệt lỗi cao áp và lỗi drum thông thường

Việc chẩn đoán chính xác giúp tránh thay linh kiện sai hướng.

7. Hậu quả khi cháy main

Cháy main có thể gây:

• Mất toàn bộ điều khiển máy
• Mất dữ liệu firmware
• Chi phí thay main cao (có thể bằng 30–50% giá máy)
• Thời gian dừng máy kéo dài

Trong nhiều trường hợp, nếu main hiếm linh kiện, doanh nghiệp buộc phải thay máy mới.

8. Giải pháp phòng ngừa chuyên sâu

8.1 Vệ sinh định kỳ cụm cao áp

Loại bỏ:

• Bụi mực bám trên khung
• Cặn ẩm tích tụ
• Oxy hóa đầu tiếp xúc

8.2 Kiểm tra cách điện định kỳ

Dùng thiết bị đo chuyên dụng để:

• Đo điện trở cách điện
• Kiểm tra dòng rò
• Đánh giá nguy cơ phóng điện

8.3 Sử dụng linh kiện chính xác theo model

Không nên:

• Trộn linh kiện khác series
• Dùng trục sạc giá rẻ kém chất lượng
• Thay drum không đạt tiêu chuẩn điện tích

8.4 Kiểm soát môi trường đặt máy

Nên duy trì:

• Độ ẩm dưới 70%
• Không đặt máy sát tường ẩm
• Tránh gần nguồn nước

9. Khi nào cần ngừng máy ngay lập tức?

Người vận hành nên tắt máy và gọi kỹ thuật nếu xuất hiện:

• Tiếng nổ điện rõ ràng
• Mùi khét tăng dần
• Máy tự khởi động lại liên tục
• Báo lỗi nguồn cao áp

Việc tiếp tục in có thể khiến hư hỏng lan rộng.

10. Giải pháp kỹ thuật từ Starcopier – Công ty Cổ phần Tập đoàn Phú Sơn

Với kinh nghiệm chuyên sâu trong lĩnh vực cung cấp và bảo trì máy photocopy, Starcopier – Công ty Cổ phần Tập đoàn Phú Sơn triển khai quy trình kiểm tra cao áp chuyên biệt:

• Đo kiểm cao áp bằng thiết bị chuyên dụng
• Kiểm tra dòng rò và độ cách điện
• Phát hiện sớm điểm phóng điện vi mô
• Thay thế linh kiện đồng bộ, đúng chuẩn kỹ thuật
• Bảo trì phòng ngừa định kỳ

Mục tiêu của chúng tôi là ngăn chặn rủi ro trước khi xảy ra cháy main, giúp doanh nghiệp vận hành ổn định và tiết kiệm chi phí lâu dài.

Kết luận

Lỗi chập cao áp là sự cố nghiêm trọng nhưng thường bị xem nhẹ ở giai đoạn đầu. Khi không được xử lý kịp thời, nó có thể dẫn đến:

• Hỏng nguồn cao áp
• Cháy IC điều khiển
• Cháy mainboard
• Ngưng hoạt động toàn bộ hệ thống

Hiểu rõ cơ chế điện – từ – cách điện trong máy photocopy giúp người dùng chủ động hơn trong việc phòng ngừa.

Đầu tư vào bảo trì định kỳ và kiểm soát môi trường vận hành chính là cách bảo vệ tài sản thiết bị hiệu quả nhất.