Trong vận hành máy photocopy, hiện tượng mực vón cục (toner caking / toner agglomeration) là một trong những vấn đề âm thầm nhưng gây hậu quả nghiêm trọng nhất. Đặc biệt tại các khu vực có độ ẩm cao, mực in rất dễ mất trạng thái phân tán lý tưởng, dẫn đến hàng loạt lỗi về chất lượng bản in và hư hỏng linh kiện bên trong máy.

Theo kinh nghiệm thực tế từ Starcopier – thương hiệu trực thuộc Công ty Cổ phần Tập đoàn Phú Sơn, hơn 60% các lỗi liên quan đến trục từ – developer – trống – cụm sấy đều có nguồn gốc gián tiếp hoặc trực tiếp từ mực bị ảnh hưởng bởi môi trường ẩm.

1. Mực Photocopy Được Thiết Kế Để Hoạt Động Trong Điều Kiện Nào?

Mực photocopy hiện đại là vật liệu polymer kỹ thuật cao, được thiết kế để hoạt động ổn định trong dải môi trường:

• Độ ẩm lý tưởng: 40–60% RH
• Nhiệt độ môi trường: 18–28°C
• Trạng thái lý tưởng: bột mịn – phân tán đều – mang điện tích ổn định

Khi vượt quá các ngưỡng trên, đặc biệt là độ ẩm >70% RH, cấu trúc bề mặt hạt mực bắt đầu biến đổi.

2. Cơ Chế Gây Vón Cục Của Mực Trong Môi Trường Ẩm

2.1. Hấp thụ ẩm bề mặt (Surface Moisture Adsorption)

Hạt mực có kích thước rất nhỏ (5–8 micron), với diện tích bề mặt riêng lớn. Khi độ ẩm cao:

• Hơi nước bám lên bề mặt hạt mực
• Làm giảm tính trơn và khả năng trượt
• Hạt mực bắt đầu dính nhẹ vào nhau

Ban đầu hiện tượng này rất khó nhận biết bằng mắt thường.

2.2. Phá vỡ cân bằng điện tích (Triboelectric Instability)

Nguyên lý in laser dựa trên điện tích tĩnh để hút mực lên trống. Khi mực nhiễm ẩm:

• Điện tích trên hạt mực bị suy giảm
• Hạt mực không còn mang điện đồng đều
• Dễ bám sai vị trí hoặc kết dính thành cụm

Đây là nguyên nhân sâu xa gây bản in nhạt – nền xám – mảng đậm bất thường.

2.3. Tương tác với developer và bột từ

Trong cụm từ (Developer Unit):

• Mực ẩm bám chặt lên bề mặt developer
• Làm thay đổi tỷ lệ mực/từ
• Hình thành các cụm mực lớn không kiểm soát
• Theo Starcopier – Phú Sơn, đây là giai đoạn nguy hiểm nhất, vì lỗi không chỉ dừng ở mực mà lan sang trục từ và trống.

3. Dấu Hiệu Nhận Biết Sớm Mực Bị Vón Cục Do Ẩm

3.1. Dấu hiệu trên bản in

• Bản in đậm nhạt thất thường
• Xuất hiện mảng đen cục bộ
• Nền xám dù không in nền
• In liên tục thì chất lượng càng giảm

3.2. Dấu hiệu trong cụm từ – trục từ

• Mực bám không đều lên trục từ
• Trục từ có vệt mực dày bất thường
• Developer đổi màu nhanh hơn chu kỳ bình thường

3.3. Dấu hiệu cơ học & vận hành

• Máy phát tiếng rít nhẹ trong cụm từ
• Nhiệt cụm sấy tăng bất thường
• Dễ phát sinh lỗi SC liên quan đến mực hoặc nhiệt

4. Hệ Lụy Lâu Dài Nếu Tiếp Tục Sử Dụng Mực Đã Vón Cục

4.1. Mài mòn cụm trống (Drum Unit)

Cụm mực vón cục hoạt động như hạt mài:

• Làm xước vi mô bề mặt trống
• Gây sọc dọc – bóng ma – nền bẩn
• Giảm tuổi thọ trống nghiêm trọng

4.2. Hư hỏng cụm từ (Developer Unit)

• Developer bị chai từ
• Mất khả năng phân phối mực
• Phải thay cả cụm thay vì chỉ vệ sinh

Chi phí sửa chữa tăng gấp nhiều lần so với xử lý sớm.

4.3. Tăng tải cho cụm sấy

Mực vón cục:

• Tan chảy không đều
• Bám dính không ổn định lên giấy
• Làm cụm sấy phải hoạt động ở nhiệt cao hơn

Hậu quả là lụa sấy nhanh mòn – cò sấy chai – lỗi nhiệt xuất hiện sớm.

5. Vì Sao Môi Trường Ẩm Ở Việt Nam Đặc Biệt Nguy Hiểm Với Mực?

• Độ ẩm trung bình cao quanh năm
• Thay đổi đột ngột giữa ngày – đêm
• Nhiều văn phòng không kiểm soát điều hòa liên tục
• Mực tồn kho lâu trong điều kiện không kín

Theo thống kê nội bộ của Starcopier – Phú Sơn, các sự cố mực liên quan đến độ ẩm thường tăng mạnh vào mùa mưa và thời điểm giao mùa.

6. Giải Pháp Kỹ Thuật Từ Starcopier – Phú Sơn

6.1. Kiểm soát môi trường

• Duy trì độ ẩm phòng máy <60%
• Tránh đặt máy sát tường ẩm, cửa sổ
• Sử dụng điều hòa hoặc máy hút ẩm khi cần

6.2. Quản lý mực đúng kỹ thuật

• Không sử dụng mực tồn kho quá lâu
• Bảo quản mực trong bao bì kín
• Không đổ mực khi môi trường quá ẩm

6.3. Bảo trì cụm từ định kỳ

• Kiểm tra độ bám mực trên trục từ
• Đo mật độ mực (TD value)
• Vệ sinh developer theo chu kỳ bản in

Đây là quy trình tiêu chuẩn mà kỹ thuật viên Starcopier áp dụng cho các hệ thống in công suất lớn.

7. Kết Luận

Hiện tượng mực vón cục trong môi trường ẩm không phải lỗi đơn lẻ, mà là chuỗi phản ứng dây chuyền ảnh hưởng trực tiếp đến:

• Chất lượng bản in
• Tuổi thọ trống – cụm từ – cụm sấy
• Chi phí vận hành dài hạn

Việc kiểm soát mực và môi trường không chỉ là trách nhiệm của kỹ thuật viên, mà là chiến lược vận hành thông minh cho mọi doanh nghiệp sử dụng máy photocopy công suất lớn.

Starcopier – Công ty Cổ phần Tập đoàn Phú Sơn không chỉ cung cấp linh kiện và dịch vụ, mà còn đồng hành cùng khách hàng trong việc phòng ngừa lỗi từ gốc – tối ưu chi phí – vận hành bền vững.