Trong hệ thống máy photocopy màu hiện đại, độ chính xác của bản in không chỉ phụ thuộc vào mực, trống hay hệ thống cân màu, mà còn chịu ảnh hưởng trực tiếp từ hệ thống cảm biến vị trí. Đặc biệt, cảm biến vị trí trống (Drum Position Sensor) và cảm biến vị trí băng tải Belt (Belt Position / Registration Sensor) đóng vai trò then chốt trong việc đảm bảo các lớp màu CMYK được chồng khít tuyệt đối.

Theo kinh nghiệm thực tế từ Starcopier – thương hiệu kỹ thuật trực thuộc Công ty Cổ phần Tập đoàn Phú Sơn, hơn 60% lỗi in màu lệch chồng, sai registration không xuất phát từ mực hay trống, mà đến từ sai lệch tín hiệu cảm biến vị trí – một lỗi âm thầm nhưng hậu quả kéo dài.

1. Tổng Quan Hệ Thống Định Vị Trong Máy Photocopy Màu

Máy photocopy màu hoạt động theo nguyên lý in tuần tự nhiều lớp màu. Để các lớp này trùng khớp, hệ thống phải đảm bảo:

• Trống quay đúng góc
• Belt chạy đúng tốc độ, đúng vị trí
• Giấy được nạp chính xác theo thời điểm đã tính toán

Tất cả các yếu tố trên được kiểm soát thông qua cảm biến vị trí, kết hợp với bo mạch xử lý trung tâm (DC Controller).

Chỉ cần sai lệch vài phần nghìn giây hoặc vài micromet, bản in sẽ xuất hiện hiện tượng lệch màu rõ rệt.

2. Cảm Biến Vị Trí Trống (Drum Position Sensor)

2.1. Chức Năng Kỹ Thuật

Cảm biến vị trí trống có nhiệm vụ:

• Xác định điểm chuẩn (Home Position) của trống
• Giám sát góc quay và chu kỳ quay
• Đồng bộ quá trình nạp – ghi ảnh – làm sạch – xả mực

Thông thường, cảm biến này hoạt động theo nguyên lý:

• Quang học (photo interrupter, reflective sensor)
• Hoặc Hall sensor kết hợp bánh mã hóa (encoder)

2.2. Khi Cảm Biến Trống Sai Lệch Sẽ Xảy Ra Điều Gì?

Khi cảm biến vị trí trống gửi tín hiệu sai hoặc chập chờn:

• Thời điểm ghi ảnh laser bị lệch
• Lớp màu in sau không trùng với lớp trước
• Hình ảnh bị bóng màu, viền đỏ/xanh, chữ không sắc nét

Đây là nguyên nhân khiến nhiều máy:

• Thay trống mới vẫn không hết lỗi
• Cân màu nhiều lần nhưng bản in vẫn lệch

3. Cảm Biến Vị Trí Belt (Belt Transfer Position Sensor)

3.1. Vai Trò Trong In Màu

Belt transfer là nơi tiếp nhận và chồng các lớp mực từ trống trước khi chuyển sang giấy. Cảm biến belt có nhiệm vụ:

• Xác định vị trí mép belt
• Giám sát độ lệch ngang
• Căn chỉnh quá trình registration màu

Trong máy màu công suất lớn, belt thường có:

• Encoder vòng
• Cảm biến quang phản xạ
• Cảm biến đánh dấu (timing mark sensor)

3.2. Belt Lệch – Cảm Biến Sai = Lệch Màu Toàn Trang

Khi cảm biến belt gặp vấn đề:

• Belt trôi lệch nhưng máy không nhận biết kịp
• Lớp C – M – Y – K không chồng đúng vị trí
• Bản in xuất hiện hiện tượng:
• • Lệch màu theo chiều ngang
  • Viền màu rõ ở chữ nhỏ
  • In ảnh bị “bóng kép”

Đáng chú ý: lỗi này hiếm khi báo SC ngay, khiến người dùng nhầm tưởng là lỗi mực hoặc trống.

4. Các Nguyên Nhân Khiến Cảm Biến Vị Trí Hoạt Động Sai

4.1. Bụi Mực & Bụi Giấy Tích Tụ

• Bụi mực bám mặt cảm biến quang
• Giảm độ phản xạ ánh sáng
• Tín hiệu trả về bo mạch bị sai lệch

4.2. Lệch Cơ Khí Nhẹ Nhưng Kéo Dài

• Trục trống mòn không đều
• Bạc đạn belt chai
• Lò xo hồi yếu

Những sai lệch này làm cảm biến vẫn “đọc được”, nhưng đọc không chính xác.

4.3. Dây Tín Hiệu & Jack Kết Nối Lão Hóa

• Oxy hóa chân jack
• Dây gãy ngầm do rung động
• Nhiễu tín hiệu ở máy in công suất cao

5. Dấu Hiệu Nhận Biết Lỗi Cảm Biến Vị Trí Trống & Belt

Theo tổng hợp kỹ thuật từ Starcopier – Phú Sơn, các dấu hiệu thường gặp gồm:

• In test OK, in thật lại lệch
• Lệch màu tăng dần theo số bản in
• Cân màu thành công nhưng nhanh mất chuẩn
• In ảnh lớn thấy rõ viền màu, chữ nhỏ bị “bóng”

Đây là các dấu hiệu trước khi máy báo lỗi, nếu bỏ qua sẽ dẫn đến hỏng lan trống, belt và developer.

6. Quy Trình Kiểm Tra Chuẩn Kỹ Thuật

6.1. Kiểm Tra Cảm Biến Trống

• Đo tín hiệu ON/OFF bằng đồng hồ
• Kiểm tra độ ổn định xung
• So sánh với thông số chuẩn của hãng

6.2. Kiểm Tra Cảm Biến Belt

• Chạy chế độ Service Mode – Registration Test
• Quan sát sai lệch theo từng màu
• Kiểm tra vị trí lắp, khe đọc, bề mặt phản xạ

Kỹ thuật viên Starcopier luôn đo – đối chiếu – hiệu chỉnh, không thay cảm biến khi chưa xác định chính xác nguyên nhân.

7. Giải Pháp Kỹ Thuật Từ Starcopier – Phú Sơn

Starcopier không xử lý lỗi lệch màu theo cách “thử – sai”, mà áp dụng quy trình:

• Phân tích tín hiệu cảm biến
• Kiểm tra cơ – điện – quang đồng thời
• Cân chỉnh belt & trống trước khi thay linh kiện
• Hiệu chỉnh lại toàn bộ hệ thống registration

Nhờ đó:

• Giảm chi phí thay linh kiện không cần thiết
• Khôi phục độ chính xác màu lâu dài
• Đảm bảo máy vận hành ổn định ở công suất cao

8. Kết Luận

Cảm biến vị trí trống và belt tuy nhỏ, nhưng là trụ cột của độ chính xác in màu. Khi tín hiệu sai lệch, toàn bộ hệ thống in sẽ mất đồng bộ, dẫn đến lỗi lệch màu dai dẳng, khó xử lý nếu không hiểu sâu kỹ thuật.

Đừng chỉ nhìn vào mực, trống hay belt.
Hãy nhìn vào cảm biến và tín hiệu điều khiển phía sau.

Starcopier – Công ty Cổ phần Tập đoàn Phú Sơn luôn đồng hành cùng doanh nghiệp trong việc chẩn đoán đúng – xử lý tận gốc – vận hành bền vững hệ thống máy photocopy màu.