Trong hệ thống tạo ảnh của máy photocopy và máy in laser, trống (Drum Unit) và gạt mực (Doctor Blade / Cleaning Blade) là hai linh kiện đóng vai trò trung tâm, quyết định trực tiếp đến chất lượng bản in, độ ổn định vận hành và tuổi thọ toàn bộ cụm in. Tuy nhiên, trên thực tế vận hành, đây cũng là hai linh kiện dễ xuống cấp nhưng thường bị bỏ qua hoặc thay thế sai thời điểm, dẫn đến nhiều hệ lụy nghiêm trọng.

Theo kinh nghiệm kỹ thuật thực tế từ Starcopier – thương hiệu trực thuộc Công ty Cổ phần Tập đoàn Phú Sơn, phần lớn các lỗi nền xám, sọc mờ, lem mực, bóng ma… không bắt nguồn từ mực hay cụm sấy như nhiều người lầm tưởng, mà xuất phát trực tiếp từ trống và gạt mực đã vượt ngưỡng làm việc an toàn.

Bài viết dưới đây sẽ phân tích chuyên sâu – có hệ thống – theo góc nhìn kỹ thuật, giúp người dùng và kỹ thuật viên xác định khi nào cần bảo trì, khi nào phải thay thế, và vì sao việc thay đúng thời điểm lại quan trọng hơn rất nhiều so với việc “chờ máy báo lỗi”.

1. Vai Trò Thực Sự Của Trống Và Gạt Mực Trong Chu Trình In

1.1. Trống (Drum Unit) – Trái Tim Của Hệ Thống Tạo Ảnh

Trống là bề mặt quang dẫn, nơi tiếp nhận hình ảnh tĩnh điện từ hệ thống laser/LED, sau đó hút mực và truyền hình ảnh lên giấy. Mọi sai lệch nhỏ trên bề mặt trống đều được phóng đại trực tiếp lên bản in.

Đặc điểm kỹ thuật của trống:

• Bề mặt phủ lớp quang dẫn cực mỏng (OPC, a-Si…)
• Làm việc trong môi trường ma sát + tĩnh điện + nhiệt dư
• Cực kỳ nhạy cảm với mực dư, bụi mịn và độ ẩm

1.2. Gạt Mực (Blade) – Linh Kiện Nhỏ Nhưng Quyết Định Độ Sạch Của Trống

Gạt mực có nhiệm vụ:

• Gạt sạch mực dư sau mỗi vòng quay trống
• Đảm bảo bề mặt trống “sạch tuyệt đối” trước chu trình in tiếp theo
• Duy trì nền trắng và độ tương phản ổn định

Chỉ cần gạt mực mòn nhẹ, chai cứng hoặc cong vi mô, mực dư sẽ:

• Tích tụ trên trống
• Quay vòng ngược lại chu trình in
• Gây nền xám, bóng ma và hư hại dây chuyền

2. Vì Sao Trống Và Gạt Mực Xuống Cấp Âm Thầm Nhưng Nguy Hiểm?

Điểm nguy hiểm nhất của trống và gạt mực là:

Chúng có thể hỏng dần nhưng máy không báo lỗi ngay.

Hệ thống cảm biến chỉ phát hiện lỗi khi:

• Mật độ mực vượt ngưỡng cho phép
• Dòng điện quang dẫn bất thường
• Lỗi lan sang developer, belt hoặc cụm sấy

Trong khi đó:

• Bề mặt trống có thể đã trầy xước vi mô từ rất sớm
• Gạt mực đã mất độ đàn hồi nhưng vẫn “chạy được”
• Chất lượng bản in suy giảm từ từ, khó nhận ra nếu không có kinh nghiệm

3. Dấu Hiệu Nhận Biết Trống Và Gạt Mực Sắp Hỏng (Trước Khi Báo Lỗi)

3.1. Dấu Hiệu Liên Quan Đến Trống (Drum)

Các biểu hiện thường gặp:

• Sọc dọc mảnh lặp lại đều → trống trầy theo chu vi
• Bóng mờ (ghosting) → lớp quang dẫn suy yếu
• Nền xám nhẹ toàn trang → trống nhiễm mực dư
• Hình ảnh thiếu nét ở vùng cố định → bề mặt trống không đồng đều

Đây là những dấu hiệu không biến mất khi thay mực, và sẽ nặng dần theo thời gian.

3.2. Dấu Hiệu Liên Quan Đến Gạt Mực (Blade)

Các biểu hiện điển hình:

• Nền xám tăng dần sau mỗi vài trăm bản in
• Vệt mực mảnh xuất hiện ngẫu nhiên
• Bản in đầu ca sạch – cuối ca bẩn
• Mực dư bám nhiều trong khoang trống

Nguyên nhân kỹ thuật:

• Gạt mực chai cứng do nhiệt
• Mép gạt mòn không đều
• Gạt bị cong hoặc mất lực ép tiêu chuẩn

4. Thời Điểm Thay Thế Chuẩn – Không Phải Chỉ Dựa Vào Số Bản In

4.1. Vì Sao Không Nên Chỉ Tin Vào Counter?

Mỗi máy có:

• Điều kiện môi trường khác nhau
• Loại mực khác nhau
• Tần suất in và mật độ phủ khác nhau

Do đó:

• Có máy trống hỏng sớm dù chưa đạt counter
• Có máy gạt mực xuống cấp rất nhanh do mực kém chất lượng

Starcopier – Phú Sơn luôn khuyến nghị kết hợp 3 yếu tố:

• Counter bản in
• Dấu hiệu thực tế trên bản in
• Kiểm tra trực quan bề mặt linh kiện

4.2. Mốc thay thế tham khảo (có điều chỉnh theo thực tế)

• Trống: 60–80% vòng đời danh định → bắt đầu theo dõi sát
• Gạt mực: nên thay sớm hơn trống, đặc biệt khi in công suất lớn
• Tuyệt đối không tái sử dụng gạt mực cũ cho trống mới

5. Hậu Quả Khi Trì Hoãn Thay Trống Và Gạt Mực

Việc “cố chạy thêm” thường dẫn đến:

• Mực dư quay ngược gây hỏng developer
• Mực bám lên belt, transfer roller
• Mực chưa gạt hết đi vào cụm sấy → rách film, kẹt giấy
• Chi phí sửa chữa tăng gấp nhiều lần so với thay đúng thời điểm

Trong nhiều trường hợp, một gạt mực giá trị nhỏ bị bỏ qua có thể làm hỏng cả cụm trống – cụm sấy – cụm belt.

6. Quy Trình Bảo Trì Chuẩn Từ Starcopier – Phú Sơn

Khác với bảo trì cảm tính, Starcopier áp dụng quy trình kỹ thuật rõ ràng:

• Kiểm tra độ mòn bề mặt trống bằng ánh sáng xiên
• Đánh giá độ đàn hồi gạt mực
• Vệ sinh khoang trống – loại bỏ mực dư tích tụ
• Cân chỉnh lại áp lực gạt
• Tư vấn thay thế đúng thời điểm, không thay dư, không trì hoãn

Mục tiêu không chỉ là in được, mà là:

• In ổn định
• Giữ chất lượng đồng đều
• Bảo vệ toàn bộ hệ thống tạo ảnh

7. Kết Luận

Trống và gạt mực không hỏng “đột ngột”, mà xuống cấp theo quy luật vật lý rất rõ ràng. Người hiểu kỹ thuật sẽ nhìn thấy dấu hiệu từ sớm; người thiếu kinh nghiệm thường chỉ phát hiện khi lỗi đã lan rộng.

Bảo trì và thay thế đúng thời điểm giúp:

• Giữ chất lượng bản in ổn định
• Tránh lỗi nền xám, sọc mờ, bóng ma
• Bảo vệ developer, belt và cụm sấy
• Giảm mạnh chi phí sửa chữa dài hạn

Starcopier – Công ty Cổ phần Tập đoàn Phú Sơn không chỉ sửa lỗi khi máy hỏng, mà đồng hành cùng khách hàng trong việc nhận biết sớm – thay đúng – vận hành bền vững.