Trong vận hành máy photocopy hiện đại, bo mạch điều khiển thường được xem là linh kiện “bền”, ít hỏng và chỉ gặp sự cố khi có chập điện hoặc lỗi nghiêm trọng. Tuy nhiên, thực tế khai thác tại các văn phòng in ấn cường độ cao, trung tâm sao chụp, doanh nghiệp chạy máy liên tục cho thấy: bo mạch không hỏng vì sốc điện trước tiên, mà vì vượt quá giới hạn xử lý trong thời gian dài.

Theo dữ liệu bảo trì của Starcopier – Phú Sơn, rất nhiều bo mạch “chết từ từ” do:

• Máy chạy tải lớn liên tục

• Môi trường nhiệt cao

• Hệ thống cơ – nhiệt – điện mất cân bằng

1. Bo Mạch Trong Máy Photocopy Thực Sự Phải Xử Lý Những Gì?

Khác với suy nghĩ phổ biến, bo mạch không chỉ “nhận lệnh và xuất tín hiệu”. Trong máy photocopy, bo mạch trung tâm phải xử lý đồng thời:

• Điều khiển động cơ kéo giấy
• Đồng bộ tốc độ trống – truyền ảnh – sấy
• Nhận tín hiệu từ hàng chục cảm biến
• Quản lý nhiệt độ cụm sấy theo thời gian thực
• Xử lý dữ liệu hình ảnh
• Điều phối nguồn điện đến các khối chức năng

Khi máy chạy tải lớn, số lượng tác vụ xử lý tăng theo cấp số nhân, không phải tuyến tính.

2. Khái Niệm “Tải Lớn” Trong Vận Hành Photocopy

Tải lớn không chỉ đơn giản là “in nhiều”. Trong kỹ thuật, tải lớn là tổng hợp của:

• Số bản in liên tục trong thời gian ngắn
• Độ phủ mực cao (nền đậm, in ảnh, in màu)
• Tốc độ in cao kéo dài
• Chu kỳ sấy liên tục không nghỉ
• Nhiệt môi trường xung quanh cao
• Linh kiện cơ khí đã mòn gây tăng lực cản

Khi hội tụ các yếu tố này, bo mạch phải:

• Xử lý tín hiệu dày hơn
• Điều chỉnh sai số nhiều hơn
• Bù trừ liên tục cho hệ thống cơ – nhiệt

3. Giới Hạn Xử Lý Của Bo Mạch – Không Phải Con Số Cứng

3.1. Giới hạn tính toán

Bo mạch được thiết kế với:

• Tốc độ xử lý xác định
• Dải nhiệt cho phép
• Mức tải tín hiệu tối ưu

Khi vượt quá:

• Thời gian phản hồi tăng
• Độ trễ tín hiệu xuất hiện
• Quy trình đồng bộ bị lệch

Điều nguy hiểm là bo mạch vẫn hoạt động, nhưng hoạt động không còn chính xác tuyệt đối.

3.2. Giới hạn nhiệt

Bo mạch rất nhạy cảm với nhiệt. Khi máy chạy tải lớn:

• Cụm sấy tỏa nhiệt liên tục
• Động cơ hoạt động dày đặc
• Nhiệt tích tụ trong khung máy

Nếu hệ thống thông gió kém:

• Nhiệt lan sang bo mạch
• Linh kiện bán dẫn làm việc ngoài vùng tối ưu
• Tuổi thọ tụ điện, mạch tích hợp giảm mạnh

Theo kinh nghiệm Starcopier, mỗi 10°C tăng thêm có thể làm giảm một nửa tuổi thọ linh kiện điện tử.

4. Cơ Chế Bo Mạch Bị Quá Tải Khi Chạy Máy Liên Tục

4.1. Quá tải tín hiệu cảm biến

Khi máy chạy nhanh và liên tục:

• Cảm biến phát tín hiệu dày hơn
• Bo mạch phải xử lý nhiều ngắt hơn
• Thời gian xử lý từng tín hiệu giảm

Nếu có cảm biến bẩn hoặc lệch:

• Bo mạch phải xử lý tín hiệu sai
• Gia tăng số lần hiệu chỉnh
• Tạo vòng lặp xử lý không cần thiết

Đây là nguyên nhân khiến máy chạy càng lâu càng chậm, dù không báo lỗi.

4.2. Quá tải điều khiển động cơ

Khi linh kiện cơ khí mòn:

• Lực kéo tăng
• Động cơ cần dòng điện lớn hơn
• Bo mạch phải điều chỉnh dòng liên tục

Việc điều chỉnh này:

• Tăng nhiệt mạch công suất
• Làm lão hóa linh kiện điều khiển
• Gây sai lệch tín hiệu điều tốc

4.3. Quá tải điều khiển nhiệt

Trong in tải lớn:

• Cụm sấy gần như không có thời gian nghỉ
• Bo mạch phải giữ nhiệt ổn định trong biên rất hẹp

Khi dầu sấy, phim sấy hoặc cảm biến nhiệt suy giảm:

• Bo mạch phải bù nhiệt liên tục
• Chu kỳ đóng ngắt tăng cao
• Mạch điều khiển nhiệt nhanh xuống cấp

5. Dấu Hiệu Bo Mạch Đang Tiệm Cận Giới Hạn Xử Lý

Bo mạch hiếm khi “chết ngay”. Trước đó thường có các dấu hiệu:

• Máy phản hồi chậm khi nhận lệnh
• In bị trễ trang đầu
• Dừng máy ngẫu nhiên khi in số lượng lớn
• Báo lỗi không ổn định, lúc có lúc không
• Reset máy tạm hết lỗi nhưng tái diễn nhanh

Đây là giai đoạn nguy hiểm nhất, vì:

• Nhiều đơn vị tiếp tục ép máy chạy
• Khi bo mạch hỏng hoàn toàn, chi phí sửa rất cao

6. Vì Sao Bo Mạch Hay Hỏng Khi Máy “Vẫn Chạy Được”?

Vấn đề nằm ở chỗ:

• Bo mạch không có cơ chế “giảm tải mềm” như con người
• Khi quá tải, nó vẫn xử lý đến khi linh kiện vượt ngưỡng chịu đựng

Khi đó:

• Mối hàn vi mô nứt
• Tụ điện khô
• Mạch công suất suy yếu

Đến khi lỗi xuất hiện rõ ràng, hư hỏng đã mang tính cấu trúc, không còn là lỗi tạm thời.

7. Các Yếu Tố Gián Tiếp Làm Bo Mạch Quá Tải

Theo phân tích của Starcopier – Phú Sơn, bo mạch thường hỏng do nguyên nhân gián tiếp:

• Kẹt giấy lặp lại
• Trục kéo giấy chai
• Bạc đạn tăng ma sát
• Phim sấy xuống cấp
• Mực không phù hợp

Tất cả đều khiến bo mạch phải:

• Xử lý sai lệch
• Bù trừ liên tục
• Làm việc ngoài vùng tối ưu

8. Giải Pháp Bảo Vệ Bo Mạch Khi Chạy Tải Lớn

8.1. Quản lý tải in hợp lý

• Tránh in liên tục vượt khuyến nghị nhà sản xuất
• Cho máy nghỉ chu kỳ ngắn khi in số lượng lớn
• Phân bổ khối lượng in theo thời gian

8.2. Bảo trì hệ thống cơ – nhiệt định kỳ

• Làm sạch cảm biến
• Kiểm tra trục kéo, bánh răng
• Thay vật tư sấy đúng hạn

Giảm tải cho bo mạch chính là giảm gánh nặng xử lý bù trừ.

8.3. Kiểm soát môi trường vận hành

• Đảm bảo thông gió
• Hạn chế bụi mực tích tụ
• Tránh đặt máy gần nguồn nhiệt

Kết Luận

Bo mạch là “bộ não” của máy photocopy, nhưng không phải vô hạn năng. Khi máy chạy tải lớn kéo dài:

• Giới hạn xử lý bị đẩy vượt ngưỡng
• Hiệu năng suy giảm âm thầm
• Hư hỏng xuất hiện muộn nhưng chi phí rất cao

Thực tế cho thấy: bảo vệ bo mạch không nằm ở việc sửa bo, mà ở việc kiểm soát toàn hệ thống.

Với kinh nghiệm thực tế trong môi trường vận hành cường độ cao, Starcopier – Công ty Cổ phần Tập đoàn Phú Sơn luôn tiếp cận bảo trì theo hướng:

• Giảm tải cho bo mạch
• Cân bằng cơ – nhiệt – điện
• Phòng ngừa thay vì sửa chữa

Đây chính là yếu tố then chốt giúp máy photocopy hoạt động ổn định, bền bỉ và tiết kiệm chi phí lâu dài.