Trong cấu trúc của máy photocopy, trống quang (drum) là linh kiện trung tâm quyết định trực tiếp đến chất lượng hình ảnh, độ sắc nét bản in và độ ổn định toàn hệ thống. Tuy nhiên, trên thực tế vận hành, trống cũng là linh kiện có tỷ lệ xuống cấp và hư hỏng sớm nhất, ngay cả khi máy chưa đạt ngưỡng bản in tối đa theo thiết kế.

Theo thống kê kỹ thuật từ Starcopier – thương hiệu trực thuộc Công ty Cổ phần Tập đoàn Phú Sơn, hơn 60% các lỗi chất lượng bản in đều có liên quan trực tiếp hoặc gián tiếp đến trống. Vậy vì sao trống lại “mong manh” đến vậy, và đâu là những dấu hiệu nhận biết sớm trước khi trống hỏng hoàn toàn?

1. Trống (Drum) – Trung Tâm Của Toàn Bộ Quá Trình Tạo Ảnh

Trong cấu trúc của máy photocopy, trống (drum) là linh kiện giữ vai trò cốt lõi trong quá trình tạo ảnh tĩnh điện. Mọi chi tiết hiển thị trên bản in – từ độ đậm, độ nét, độ tương phản đến độ ổn định lâu dài – đều phụ thuộc trực tiếp vào tình trạng bề mặt trống.

Không giống các linh kiện cơ khí thông thường, trống vừa phải:

• Chịu ma sát liên tục
• Hoạt động trong môi trường nhiệt – điện – hóa học phức tạp
• Tương tác trực tiếp với mực, từ lực, lưỡi gạt, giấy và môi trường bên ngoài

Chính vì vậy, trống được xem là linh kiện “hy sinh” sớm nhất, dù máy in chưa đạt ngưỡng khấu hao tổng thể.

Theo thống kê kỹ thuật từ Starcopier – Công ty Cổ phần Tập đoàn Phú Sơn, hơn 60% lỗi chất lượng bản in xuất phát trực tiếp hoặc gián tiếp từ trống xuống cấp.

2. Vì Sao Trống Là Linh Kiện Dễ Hỏng Nhất?

2.1. Trống Là Linh Kiện Tiêu Hao, Không Phải Linh Kiện Cố Định

Khác với motor, bo mạch hay khung máy, trống được thiết kế như một linh kiện tiêu hao có chu kỳ sống hữu hạn. Lý do:

• Bề mặt trống được phủ lớp OPC (Organic Photoconductor), cực kỳ nhạy cảm
• Mỗi vòng quay đều đi kèm:
  • Ma sát từ lưỡi gạt
  • Va chạm mực
  • Tác động nhiệt gián tiếp từ cụm sấy
• Lớp phủ này mòn dần theo từng bản in, không thể phục hồi

Ngay cả khi sử dụng đúng mực, đúng giấy, trống vẫn hao mòn vật lý không thể tránh khỏi.

2.2. Trống Chịu Đồng Thời 3 Dạng Tác Động Phá Hủy

a. Ma sát cơ học

• Từ gạt trống
• Từ mực dư, mực vón
• Từ bụi giấy, bụi môi trường

b. Tác động điện – từ

• Điện áp cao liên tục
• Sự mất ổn định từ trục từ hoặc từ
• Phóng điện vi mô gây lão hóa lớp quang dẫn

c. Tác động môi trường

• Độ ẩm cao → mực bám bất thường
• Nhiệt độ cao → lớp phủ lão hóa nhanh
• Bụi mịn → tạo xước vi mô không nhìn thấy bằng mắt thường

Trống là linh kiện duy nhất phải chịu cùng lúc cả 3 yếu tố này, khiến tốc độ xuống cấp nhanh hơn hẳn các bộ phận khác.

3. Những Sai Lầm Khiến Trống Xuống Cấp Nhanh Hơn Bình Thường

3.1. Sử Dụng Mực Kém Chất Lượng

Mực không đạt chuẩn thường gây:

• Hạt mực to, sắc cạnh → mài bề mặt trống
• Nhiễm tạp chất kim loại → phá hủy lớp OPC
• Dễ vón cục trong môi trường ẩm

Theo kỹ thuật viên Starcopier, trống sử dụng mực kém có thể giảm tuổi thọ tới 40–60% so với thiết kế ban đầu.

3.2. Không Thay Gạt Đồng Thời Với Trống

Một sai lầm phổ biến:

• Thay trống mới
• Giữ lại gạt cũ đã chai, cong hoặc mòn lệch

Hậu quả:

• Gạt trống cũ cào xước bề mặt trống mới chỉ sau vài nghìn bản
• Mực dư tích tụ → nền xám, sọc đen
• Trống hỏng sớm dù còn rất mới

Quy tắc kỹ thuật: Trống – Gạt – Từ luôn phải được đánh giá đồng bộ, không thay đơn lẻ theo cảm tính.

3.3. Vệ Sinh Trống Sai Cách

Các lỗi thường gặp:

• Dùng khăn khô cứng
• Dùng cồn mạnh, dung môi không chuyên dụng
• Dùng tay chạm trực tiếp vào bề mặt trống

Tất cả đều làm:

• Phá vỡ lớp chống tĩnh điện
• Gây trầy xước vi mô
• Tạo điểm chết quang học

4. Trống Xuống Cấp Không Báo Lỗi Ngay – Vì Sao Nguy Hiểm?

Máy photocopy không có cảm biến đo chất lượng bề mặt trống. Máy chỉ:

• Đếm số vòng quay
• Đếm số bản in
• So sánh ngưỡng logic

Do đó:

• Trống có thể xuống cấp nặng
• Nhưng máy vẫn không báo SC
• Người dùng chỉ thấy “in xấu dần”

Đây chính là lý do trống được gọi là linh kiện hỏng âm thầm nhưng nguy hiểm.

5. Dấu Hiệu Nhận Biết Trống Sắp Hỏng – Phân Tích Theo Cấp Độ

5.1. Giai Đoạn Sớm – Dễ Bị Bỏ Qua

• Bản in hơi nhạt dù mực còn nhiều
• Độ đậm không đồng đều
• Nền hơi xám khi in trắng đen

Giai đoạn này, trống đã bắt đầu mất khả năng giữ điện tích ổn định.

5.2. Giai Đoạn Trung Gian – Lỗi Đã Rõ

• Xuất hiện sọc dọc mảnh
• Bóng mờ (ghosting)
• Chữ thiếu nét nhỏ

Nguyên nhân:

• Bề mặt trống bị xước vi mô
• Lớp OPC bị mòn không đều

5.3. Giai Đoạn Nặng – Hỏng Chuỗi

• Nền đen/ xám toàn trang
• Mực dư quay ngược
• Kẹt giấy tại cụm sấy

Lúc này:

• Trống không chỉ hỏng riêng
• Mà kéo theo hỏng gạt trống, cụm từ, cụm sấy

Chi phí sửa chữa tăng gấp nhiều lần so với thay trống sớm.

6. Trống Và Hiệu Ứng “Hỏng Dây Chuyền”

Một trống xuống cấp sẽ gây:

• Mực không bám đúng → cụm từ quá tải
• Mực dư → gạt trống quá áp lực
• Mực chưa ổn định → cụm sấy quá nhiệt

Trống hỏng không đứng một mình, mà là điểm khởi phát cho chuỗi hư hỏng.

7. Chiến Lược Kéo Dài Tuổi Thọ Trống Theo Chuẩn Starcopier

7.1. Kiểm Soát Mực & Môi Trường

• Dùng mực ổn định, hạt mịn
• Tránh độ ẩm cao
• Đặt máy xa nguồn nhiệt

7.2. Bảo Trì Theo Chu Kỳ Bản In

Không đợi báo lỗi:

• Đánh giá trống theo chất lượng in thực tế
• Soi bề mặt trống bằng ánh sáng chuẩn
• Đo mật độ mực đầu – cuối trang

7.3. Thay Đồng Bộ Linh Kiện Liên Quan

• Trống và gạt trống
• Kiểm tra trục từ
• Hiệu chỉnh lại lực gạt

Đây là triết lý bảo trì phòng ngừa – không bị động mà Starcopier – Phú Sơn áp dụng cho khách hàng doanh nghiệp.

8. Kết Luận

Trống không phải linh kiện “yếu”, mà là linh kiện làm việc nặng nhất trong điều kiện khắc nghiệt nhất.

Việc trống dễ hỏng là hệ quả tất yếu nếu:

• Không hiểu đúng cơ chế hoạt động
• Không theo dõi dấu hiệu sớm
• Không bảo trì theo tư duy kỹ thuật hệ thống

Nhận biết sớm – xử lý đúng – thay đúng thời điểm
chính là chìa khóa để:

• Giữ chất lượng bản in ổn định
• Tránh lỗi dây chuyền
• Giảm mạnh chi phí vận hành

Starcopier – Công ty Cổ phần Tập đoàn Phú Sơn không chỉ thay trống, mà giúp doanh nghiệp hiểu trống – kiểm soát trống – và kéo dài tối đa tuổi thọ trống trong vận hành thực tế.