Trong vận hành máy photocopy, tiếng ồn bất thường và hiện tượng rung không chỉ gây khó chịu cho môi trường làm việc mà còn là tín hiệu cảnh báo sớm cho các lỗi cơ khí, truyền động và cân bằng hệ thống. Thực tế cho thấy, nhiều sự cố nghiêm trọng như gãy bánh răng, cháy motor, lệch trục, kẹt giấy dây chuyền… đều bắt nguồn từ những tiếng kêu nhỏ hoặc rung nhẹ bị bỏ qua trong thời gian dài.

Theo kinh nghiệm thực tế từ đội ngũ kỹ thuật Starcopier – thương hiệu trực thuộc Công ty Cổ phần Tập đoàn Phú Sơn, việc phân tích đúng nguồn phát sinh tiếng ồn và rung giúp kỹ thuật viên xử lý triệt để ngay từ giai đoạn sớm, giảm đến 60–70% chi phí sửa chữa so với khi chờ máy báo lỗi SC.

1. Phân Loại Tiếng Ồn & Rung Trong Máy Photocopy

Trước khi xử lý, cần phân biệt rõ bản chất của tiếng ồn và rung, bởi mỗi loại phản ánh một nhóm lỗi khác nhau.

1.1. Tiếng ồn cơ học liên tục

• Tiếng rè đều khi máy chạy
• Tiếng rít nhẹ kéo dài

Thường liên quan đến ma sát, thiếu bôi trơn, mòn trục – bạc đạn

1.2. Tiếng gõ, lạch cạch theo chu kỳ

• Xuất hiện theo vòng quay
• Rõ hơn khi in liên tục

Liên quan đến bánh răng mòn, lệch ăn khớp, trục cong nhẹ

1.3. Tiếng “gầm” hoặc rung thân máy

• Cảm nhận rõ khi chạm tay vào vỏ máy

Liên quan đến mất cân bằng truyền động, motor yếu, lắp lệch cụm

Việc xác định dạng tiếng + thời điểm xuất hiện là bước đầu tiên trong quy trình chẩn đoán kỹ thuật chuyên nghiệp.

2. Nhóm Nguyên Nhân Cơ Khí – Nguồn Phát Sinh Phổ Biến Nhất

2.1. Bạc đạn (Bearing) mòn – nguyên nhân thầm lặng

Cơ chế gây ồn & rung
Bạc đạn chịu trách nhiệm giữ trục quay ổn định. Khi mỡ khô, bi mòn hoặc vòng bi xước:

• Trục quay không còn đồng tâm
• Phát sinh rung vi mô truyền sang bánh răng
• Tiếng rè tăng dần theo thời gian

Dấu hiệu nhận biết sớm

• Tiếng rè nhẹ khi khởi động
• Sau 5–10 phút in liên tục, tiếng to hơn
• Chạm tay vào trục thấy nóng bất thường

Nếu không thay kịp thời, bạc đạn hỏng sẽ ăn mòn trục, buộc phải thay cả cụm truyền động.

2.2. Bánh răng mòn – lệch khớp – gãy chân răng

Nguyên nhân kỹ thuật

• Bánh răng nhựa làm việc lâu ngày dưới tải cao
• Lệch trục do lắp ráp không chuẩn
• Mực bụi và giấy vụn xâm nhập hộp số

Biểu hiện

• Tiếng “cạch – cạch” theo vòng quay
• Rung nhẹ khi in số lượng lớn
• Tiếng to rõ khi chuyển chế độ in nhanh

Hậu quả dây chuyền

• Gãy bánh răng
• Kẹt cơ cấu kéo giấy
• Cháy motor do tải tăng đột ngột

Starcopier luôn khuyến nghị không thay lẻ bánh răng mòn nặng, mà cần kiểm tra toàn bộ chuỗi truyền động.

3. Nhóm Motor – Nguồn Gốc Của Rung Cộng Hưởng

3.1. Motor kéo giấy & motor truyền động chính

Cơ chế gây rung

• Cuộn dây motor lão hóa
• Rotor mất cân bằng
• Bạc đạn motor mòn

Khi motor quay lệch tâm:

• Rung lan truyền sang khung máy
• Tiếng gầm trầm, đều
• Máy rung mạnh hơn khi tải tăng

Dấu hiệu đặc trưng

• Máy rung rõ khi in liên tục
• Tiếng gầm không theo chu kỳ bánh răng
• Tốc độ kéo giấy không ổn định

3.2. Motor bị “quá tải ngầm”

Trong nhiều trường hợp, motor chưa hỏng, nhưng:

• Bánh răng kẹt nhẹ
• Lò xo hồi yếu
• Cụm kéo giấy ma sát cao

Motor phải tăng mô-men liên tục, gây rung + nóng, lâu dài dẫn đến cháy cuộn dây.

4. Nhóm Lò Xo – Chốt – Khớp Nối: Linh Kiện Nhỏ, Ảnh Hưởng Lớn

4.1. Lò xo hồi lực yếu hoặc mất đàn hồi

Vai trò

• Giữ áp lực ổn định
• Hấp thụ dao động cơ học

Khi lò xo yếu:

• Lực ép không đều
• Dao động truyền trực tiếp vào khung máy
• Phát sinh rung theo nhịp kéo giấy

4.2. Chốt – khớp nối mòn

Chốt mòn tạo khe hở vi mô, dẫn đến:

• Va đập nhẹ mỗi vòng quay
• Tiếng “tách” nhỏ nhưng liên tục
• Rung lặp lại theo chu kỳ

Đây là lỗi rất khó phát hiện nếu không có kinh nghiệm thực tế.

5. Cụm Sấy – Nguồn Rung Nhiệt & Ma Sát

5.1. Film sấy – lô ép – tai sấy

Dấu hiệu:

• Tiếng rít khi nóng
• Rung nhẹ ở cuối đường giấy
• Tiếng kêu tăng theo nhiệt độ

Nguyên nhân:

• Film sấy mòn lớp chống dính
• Lô ép chai cứng
• Tai sấy mòn gây lệch áp lực

Khi áp lực sấy không đều:

• Film sấy bị kéo lệch
• Ma sát tăng cục bộ
• Phát sinh rung – tiếng ồn – nhiệt bất thường

Nếu tiếp tục vận hành:

• Rách film sấy
• Hỏng bo nhiệt
• Kẹt giấy cuối bản liên tục

6. Cụm Kéo Giấy & Khung Máy – Rung Truyền Thân

6.1. Feed roller – lift motor – khay giấy

Dấu hiệu:

• Rung khi nâng khay
• Tiếng cạch khi kéo giấy
• Giấy vào lệch

Nguyên nhân:

• Lò xo yếu
• Trục kéo lệch
• Khung máy biến dạng nhẹ

 Rung truyền thân máy thường không gây lỗi ngay, nhưng:

• Làm sai lệch cảm biến
• Gây mòn nhanh bánh răng
• Tăng tỷ lệ kẹt giấy

7. Rung Do Lắp Ráp Sai Chuẩn & Bảo Trì Không Đồng Bộ

Nhiều trường hợp tiếng ồn và rung xuất hiện sau khi vừa thay linh kiện, nguyên nhân không nằm ở linh kiện mới mà do:

• Lắp lệch trục
• Siết vít không đều
• Không căn shim cân bằng
• Bỏ qua kiểm tra đồng tâm

Starcopier coi cân chỉnh sau thay thế là bước bắt buộc, không chỉ “thay xong là chạy”.

8. Quy Trình Xử Lý Tiếng Ồn & Rung Theo Chuẩn Kỹ Thuật

Bước 1: Xác định thời điểm phát sinh

• Khởi động
• Kéo giấy
• In liên tục
• Sấy

Bước 2: Cô lập cụm gây rung

• Ngắt từng cụm
• Chạy test cơ học
• Quan sát rung truyền

Bước 3: Đo nhiệt – nghe âm – cảm nhận rung

• So sánh trước/sau
• Phát hiện cụm quá tải

Bước 4: Xử lý đồng bộ

• Không sửa đơn lẻ
• Kiểm tra toàn chuỗi truyền động

9. Giải Pháp Từ Starcopier – Phú Sơn

Starcopier không xử lý tiếng ồn theo cách “chữa cháy”, mà áp dụng phương pháp phân tích nguyên nhân gốc (Root Cause Analysis):

• Kiểm tra đồng bộ bạc đạn – bánh răng – motor
• Phát hiện rung vi mô trước lỗi SC
• Cân chỉnh – bôi trơn – thay thế đúng điểm mòn
• Giảm rung – giảm tải – tăng tuổi thọ máy

10. Kết Luận

Tiếng ồn và rung không phải là hiện tượng phụ, mà là ngôn ngữ kỹ thuật của máy photocopy.
Nghe đúng – hiểu đúng – xử lý đúng thời điểm sẽ giúp:

• Ngăn lỗi nặng
• Giảm chi phí sửa chữa
• Tăng độ ổn định vận hành
• Kéo dài tuổi thọ toàn bộ hệ thống

Với các hệ thống in ấn chuyên nghiệp, hãy để Starcopier – Công ty Cổ phần Tập đoàn Phú Sơn đồng hành cùng bạn trong việc chẩn đoán sớm – xử lý chuẩn – vận hành bền vững.